Shumëkush habitet me numrin e lartë të kafeneve që ka në Shqipëri, që i gjen në çdo cep. Të dhënat zyrtare të INSTAT tregojnë se në vend deri në fund të 2018-s kishte rreth 18 mijë bare e restorante, 82% e të cilave janë bar-kafe, të cilat sot do të mund të rifillojnë aktivitetin pas më shumë se dy muajsh të mbyllura.

Në raport me popullsinë, kemi vendosur rekord vitet e fundit. Shqipëria numëron 518 bare për çdo 100 mijë banorë, duke kapur rekord jo vetëm në Europë, por edhe në botë. Ndërsa lë shumë pas vendet e Ballkanit Perëndimor. Pas Shqipërisë renditet Portugalia, e cila kishte 427 bare për çdo 100 mijë banorë. Në top 5 vendet me numrin më të lartë pas Portugalisë, është Spanja me 392 bare për 100 mijë banorë, Greqia me 343, Kroacia me 240 dhe Italia me 211. Vendet e rajonit kanë shumë më pak bar-kafe sesa ne. Psh, Serbia ka vetëm 9, ndërsa Maqedonia 47 (shih grafikun).

Sipas përllogaritjeve të “Monitor”, bazuar në të dhënat e Eurostat mbi numrin e aktiviteteve të shërbimit të pijeve dhe numrit të popullsisë, numri i bareve në Bashkimin Europian në vitin 2017 nuk ishte më i lartë se 115 bare për çdo 100 mijë banorë.

Ndërsa për shumëkënd është një mjet për të kaluar kohën e lirë, baret dhe restorantet në fakt janë mjaft të rëndësishme për ekonominë vendase, për shkak të peshës së lartë që kanë në punësim dhe në totalin e subjekteve private në vend.

Të dhënat zyrtare të Insitutit të Statistikave tregojnë se shërbimi ushqimor dhe pije punëson mbi 50 mijë individë nga të cilët 40% janë të vetëpunësuar. Informaliteti në këtë sektor llogaritet i lartë, çka nënkupton se dhe numri i të punësuarve është shumë më i lartë se ai zyrtar.

Tendenca nga viti në vit ka qenë ajo e uljes së numrit të ndërmarrjeve të kësaj kateorie ku nga 18, 785 që ishin në vitin 2016 arritën në 17, 507 në vitin 2018. Por teksa numri i njësive ka rënë numri i të punësuarve është rritur çka tregon se shumica e tyre janë konsoliduar si biznese më të mëdha. Një faktor që mund të ketë ndikuar në këtë aspekt është pjesa e rrjeteve të coffe shop dhe kafeneve në formë franchais që po lulëzojnë prej disa vitesh tashmë me marka të regjistruara.

Pesha e punësimit të kësaj kategorie në totalin e gjithë punësimit në vend llogaritet në rreth 10% për qind të ndërmarrjeve private në ekonomi.

Në terma gjinorë të punësuarit e këtij sektori janë meshkuj kryesisht që në përqindje llogaritet rreth 64 për qind e totalit. Shumë djem të rinj punojnë si kamarierë, teksa mund të jenë duke ndjekur shkollën, apo nuk kanë gjetur një tjetër alternativë punësimi.

Sa i takon normës së fitimit tek ndërmarrjet e kësaj kategorie ajo ka rënë nga 12 për qind në vitin 2018 në 8 për qind në vitin 2018.

Për shkak te peshës së rëndësishme në ekonomi, mbyllja e përkohshme e bareve e restoranteve dhe një valë falimentimi e më të vegjëlve në të ardhmen, që nuk do të arrijnë të përballojnë kriteret e reja të sigurisë shëndetësore, pritet që të kenë një ndikim të fortë social në vend.

Priten falimente në masë

Enri Jahaj, anëtar i bordit drejtues të Shoqatës të Bareve, Restoranteve dhe Klubeve, pohon se rregullat strikte për distancimin fizik dhe orari i reduktuar deri në 17:30 për klientët do të falimentojnë biznesin e bareve dhe restoranteve. Për të, të hysh në një bar tashmë do të thotë të hysh në një stacion ushtarak. “Në sektorin tonë, 50 deri në 60% e bareve, restoranteve, klubeve janë të goditura nga kriza, janë në prag të falimentimit. Po flasim për një katastrofë reale financiare dhe sipas parashikimeve me normat e distancimit social dhe lehtësimit të masave, stina e verës do të ikë pa u ndier, po me ardhjen e dimrit, nëse pandemia do të riaktivizohet, rreziku do të jetë shumë i lartë”, shprehet Jahaj.

Ai pohon se të gjithë në këtë sektor janë të frikësuar, pasi ka biznese që përqindjen më të madhe të xhiros e kanë në orët e pasdites dhe kjo i shton më shumë koston se sa i lehtëson. “P.sh., një strukturë bosh sot një X biznesi i kushton 100 mijë lekë, duke përfshirë shpenzimet e dritës, ujit, taksave të bashkive. Në momentin që kjo strukturë bëhet gati për punë, shpenzimet shkojnë nga 250 mijë lekë në 500 mijë lekë, për shkak të shpenzimeve për furnizime ku një pjesë e produkteve kanë shkuar dëm. Në momentin që kemi xhiro prej 200 mijë lekësh, humbjet janë 300 mijë lekë. (500.000 lekë shpenzimet-200.000 lekë xhiro=300.000 humbje). 30 deri në 40% të pronarëve janë të frikësuar nëse ia vlen ta hapësh, apo t’i mbajmë mbyllur bizneset deri në një moment të dytë të lehtësimit të masave. Ne nuk jemi kundër masave dhe nuk kërkojmë të jemi shkaktarë të përhapjes të epidemisë. Për ne është dita zero, pavarësisht viteve që kemi në biznes. Është njësoj sikur po hapim bizneset nga fillimi dhe nuk dimë se çfarë do të ndodhë të nesërmen” deklaron Enri Jahaj.

Për të, perceptimi i përgjithshëm është që qytetarët kanë ndryshuar sjelljen sociale dhe takimet me njerëzit janë jonormale për shkak të distancimit. Imagjinoni – thotë ai – se sa ka ndryshuar perceptimi te një biznese ku 50% e zë produkti dhe 50% shërbimi.

“Ne si shoqatë parashikojmë që do të ketë një falimentim në masë, sidomos bizneset familjare të ngritura me investime minimaliste nuk do t’i mbijetojnë dot krizës dhe sjelljes sonë ndryshe. Po flasim që tashmë klientët do të hyjnë në një ambient që në fillim do t’i matet temperatura, ku do të jesh i detyruar të respektosh distancën dhe nëse klienti këtë e harron, do t’i rikujtohet nga stafi pasi struktura penalizohet”, pohon Jahaj.

Nga të dhënat e shoqatës, parashikimi për klubet e natës është shumë i zymtë. “Nëse qeveria nuk ndërhyn me grante apo subvencionim të qirasë, këto biznese do të falimentojnë. Flasim për struktura që kanë kushtuar me qindra apo mijëra euro dhe me kosto të lartë në mirëmbajtje”, pohon Jahaj.

Nën rregulla të rrepta

Baret do të hapen, por nuk do të jeni më aq të shkujdesur sa dikur.

Sipas protokollit të bareve e restoranteve, subjekti bar – kafe ose restorant duhet të vendosë në sipërfaqen e ambjentit të hapur tavolinat, në atë mënyrë, që distanca nga pjesa e pasme e një karrige në pjesën e pasme të një karrige tjetër të jetë të paktën 1m larg, e për rrjedhojë, klientët ta shohin përballë njëri – tjetrin nga një distancë prej të paktën 2m.
foto galeri
foto galeri
Subjekti bar apo restorant duhet të garantojë dhe respektojë në çdo moment distancën prej 1.5 metra midis personelit të punësuar dhe këtyre të fundit e klientëve.

Rekomandohet shmangia e parasë “cash” dhe ofrimi i shërbimeve me kartë krediti. Punonjësit e arkës dezinfektojnë duart pas çdo veprimi me “cash”.

Nëse pagesa bëhet në arkë subjekti i bar – kafesë ose restorantit duhet të vendosë xham mbrojtës (plexiglass) midis punonjësit dhe klientit.

Punonjësit e shërbimit bar kafe ose restorant nuk duhet të prekin fytyrën, sytë apo maskën pasi të shkëmbejnë para në formatin letër apo monedhë.

Në asnjë rast nuk lejohet kontakti fizik mes punonjësve apo mes palëve të treta përfshirë përshëndetjet.

Subjekti bar – kafe ose restorant duhet të sigurojë pastrimin dhe dezinfektimin e sipërfaqeve me nivel të lartë prekje të shpeshta, si: dorezat e dyerve, tavolinat, tabaka shërbimi dhe banakët e lokaleve.

Subjekti duhet të kryejë dezinfektim të ambjentit dhe larje para hapjes dhe pas mbylljes të paktën 2 herë në ditë. Sipërfaqet e papastra lahen fillimisht me ujë dhe sapun e më pas dezinfektohen me produktet e tjera. Produktet përdoren nga prodhuesi/shitësi në përputhje me udhëzimet përkatëse të Minsitrisë së Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale.Monitor

Many are surprised by the high number of cafes in Albania, which you can find in every corner. Official INSTAT data show that by the end of 2018 there were about 18,000 bars and restaurants in the country, 82% of which are coffee bars, which today could resume operations after more than two months. closed.

In relation to the population, we have set a record in recent years. Albania has 518 bars per 100,000 inhabitants, a record not only in Europe but also in the world. While leaving far behind the countries of the Western Balkans. After Albania is Portugal, which had 427 bars for every 100 thousand inhabitants. In the top 5 countries with the highest number after Portugal, is Spain with 392 bars per 100 thousand inhabitants, Greece with 343, Croatia with 240 and Italy with 211. The countries of the region have much less coffee bars than us. For example, Serbia has only 9, while Macedonia has 47 (see chart).

According to Monitor estimates, based on Eurostat data on the number of beverage service activities and population numbers, the number of bars in the European Union in 2017 was no higher than 115 bars per 100,000 inhabitants.

While for many it is a means of spending free time, bars and restaurants are in fact quite important for the local economy, due to the high weight they have in employment and in the total number of private entities in the country.

Official data from the Institute of Statistics show that the food and beverage service employs over 50,000 individuals, 40% of whom are self-employed. Informality in this sector is considered high, which means that the number of employees is much higher than the official one.

The trend from year to year has been that of reducing the number of enterprises of this category where from 18, 785 that were in 2016 reached 17, 507 in 2018. But as the number of units has decreased the number of employees has increased what shows that most of them have been consolidated as larger businesses. One factor that may have influenced this aspect is the part of the coffe shop networks and franchais-shaped cafes that have been booming for several years now with registered brands.

The share of employment in this category in the total employment in the country is estimated at about 10% of private enterprises in the economy.

In terms of gender, the employees of this sector are mostly men, which is estimated to be about 64 percent of the total. Many young boys work as waiters as they may be attending school, or have not found another employment alternative.

Regarding the profit rate in enterprises of this category, it has decreased from 12 percent in 2018 to 8 percent in 2018.

Due to the significant weight in the economy, the temporary closure of bars and restaurants and a wave of bankruptcies of the youngest in the future, who will not be able to meet the new health safety criteria, are expected to have a strong impact. social instead.

Mass bankruptcies are expected

Enri Jahaj, board member of the Association of Bars, Restaurants and Clubs, claims that strict rules for physical distance and reduced hours until 17:30 for customers will bankrupt the business of bars and restaurants. For him, getting into a bar already means getting into a military station. “In our sector, 50 to 60% of bars, restaurants, clubs are hit by the crisis, they are on the verge of bankruptcy. We are talking about a real financial catastrophe and according to the forecasts with the norms of social distancing and easing of measures, the summer season will go away without being felt, but with the arrival of winter, if the pandemic is reactivated, the risk will be very high. ” , says Jahaj.

He claims that everyone in this sector is scared, as there are businesses that have the largest percentage of turnover in the afternoon and this adds more to the cost than it makes it easier. “For example, a vacant structure today an X business costs 100 thousand ALL, including the costs of electricity, water, municipal taxes. At the moment that this structure is ready for work, the expenses go from 250 thousand ALL to 500 thousand ALL, due to the expenses for supplies where a part of the products have gone to waste. At the moment we have a turnover of 200 thousand ALL, the losses are 300 thousand ALL. (500,000 ALL expenses-200,000 ALL turnover = 300,000 losses). 30 to 40% of homeowners are worried about whether it’s worth opening or closing businesses until the second round of easing. We are not against the measures and we do not want to be the cause of the spread of the epidemic. For us it is zero day, despite the years we have in business. It is as if we are opening businesses from the beginning and we do not know what will happen tomorrow, “said Enri Jahaj.

For him, the general perception is that citizens have changed social behavior and meetings with people are abnormal due to distancing. Imagine – he says – how much the perception of a business has changed where 50% is occupied by the product and 50% by the service.

“We as an association anticipate that there will be a massive bankruptcy, especially family businesses set up with minimalist investments will not be able to survive our crisis and behavior differently. We are talking that customers will now enter an environment where the temperature will be measured at the beginning, where you will be forced to respect the distance and if the client forgets this, he will be reminded by the staff after the structure is penalized “, he claims Jahaj.

From the association’s data, the forecast for nightclubs is very bleak. “If the government does not intervene with grants or rent subsidies, these businesses will go bankrupt. We are talking about structures that have cost hundreds or thousands of euros and with high maintenance costs “, claims Jahaj.

Under strict rules

The bars will open, but you will no longer be as careless as you once were.

According to the protocol of bars and restaurants, the subject bar – cafe or restaurant should place on the surface of the open table environment, so that the distance from the back of a chair to the back of another chair is at least 1m away, and consequently customers can see each other from a distance of at least 2m.

The bar or restaurant subject must guarantee and respect at any time the distance of 1.5 meters between the employed staff and the latter of the clients.

It is recommended to avoid “cash” money and provide credit card services. Cashier employees disinfect their hands after each cash operation.

If the payment is made at the cashier, the subject of the bar – cafe or restaurant – must place plexiglass between the employee and the client.

Employees of the coffee bar or restaurant service should not touch the face, eyes or mask after exchanging money in paper or coin format.

In no case is physical contact allowed between employees or third parties including greetings.

The bar – coffee or restaurant subject must ensure the cleaning and disinfection of surfaces with high levels of frequent touch, such as: door handles, tables, service trays and bar counters.

The subject must disinfect the environment and wash before opening and closing at least 2 times a day. Dirty surfaces are first washed with soap and water and then disinfected with other products. The products are used by the manufacturer / seller in accordance with the relevant instructions of the Ministry of Health and Social Protection. Monitor