Nga Michael Tanchum, “Foreign Policy”

Në mesin e muajit gusht, luftanijet turke dhe greke “shkëmbyen xixa” mes tyre në Mesdheun Lindor, duke rritur tensionet mes dy vendeve në nivelin më të lartë të 20 viteve të fundit. Kriza kishte nisur disa ditë më parë, kur Turqia dërgoi një anije shpimi, të shoqëruar nga luftanijet turke, për të kërkuar naftë dhe gaz natyror në ujërat pranë ishullit grek Kastelorizo, të cilin Athina e pretendon si territorin e saj detar.

Më shumë se kurrë më parë, ngjarjet e fundit rrezikojnë të përshkallëzohen në një konflikt shumëkombësh. Në një shfaqje të mbështetjes së vendosur ndaj Greqisë dhe kundër Turqisë, Franca dërgoi luftanijet veta në ujërat e kontestuara.

Egjipti dhe Izraeli, që zhvillojnë stërvitje të rregullta ushtarake me Greqinë, kanë shprehur gjithashtu solidaritetin e tyre me Athinën. Me Francën dhe Egjiptin që janë tashmë në një konflikt të hapur me Turqinë në Libi, vëzhguesit në mbarë botën druhen se çdo përshkallëzim i mëtejshëm i tensioneve në Mesdheun Lindor, mund të degradojë në një krizë të madhe nga Evropa në Lindjen e Mesme.

Po si u bë Mesdheu Lindor “syri” i një “cikloni” gjeopolitik? Për dekada me radhë, mosmarrëveshjet mbi kufirin detar në Mesdhe, kanë qenë çështje lokale, dhe të kufizuara tek pretendimet e sovranitetit, dhe deklaratat dhe kundër-deklaratat midis Qipros, Greqisë dhe Turqisë.

Por, gjatë 5 viteve të fundit, burimet e mëdha në det të hapur të gazit natyror, e kanë shndërruar Mesdheun Lindor në një arenë kryesore strategjike, ku konvergojnë vijat ndarëse më të mëdha gjeopolitike, që përfshijnë Bashkimin Evropian, dhe rajonin e Lindjes së Mesme dhe Afrikës së Veriut.

Italia dhe Franca, kanë luajtur një rol kryesor në nxitjen e këtij ndryshimi, që i ka tendosur edhe më tej marrëdhëniet tashmë të ndërlikuara BE-Turqi. Gjërat nisën të ndryshojnë pas zbulimit në gushtin e vitit 2015 të fushës së madhe të gazit natyror në Zohr, territor detar egjiptian nga ana gjigantit energjetik italian ENI.

Zbulimi i rezervës më të madhe me gaz natyror në Mesdheun Lindor deri më sot, nënkuptonte që rajoni kishte befas një rëndësi të madhe. ENI, që është gjithashtu operatori kryesor në shpimet që po kryen rrotull ishullit të Qipros, nisi të promovojë një plan për të grumbulluar gazin qipriot, egjiptian dhe atë izraelit, dhe të përdorë gazsjellësit në Egjipt për ta sjellë gazin në Evrope me një kosto të arsyeshme.

Por projekti mënjanonte Turqinë dhe infrastrukturën e saj të gazsjellësve, duke u përplasur kësisoj me planet e Ankarasë për t’u shndërruar në një fuqi energjetike rajonale. Në vitin 2018, gjiganti energjetik francez “Total”, kompania e tretë më e madhe e BE-së sa i përket të ardhurave, i dha një goditje tjetër Turqisë duke hyrë në një partneritet me ENI-in në të gjitha operacionet e kërkimit të gazit në Qipro.

Ky veprim e vendosi Francën në mesin e rezervave më të mëdha energjetike të Mesdheut Lindor. Ndërkohë, Qipro ra zyrtarisht dakord të shfrytëzojë infrastrukturën e Egjiptit për eksportin e gazit. Pasi lëvizjes se Nikozias, Izraeli, që më parë kishte menduar të ndërtonte një gazsjellës nënujor Izrael-Turqi, u tërhoq nga projekti, dhe nënshkroi një kontratë për t’ia shitur gazin e vet Egjiptit.

Turqia e shprehu pakënaqësinë e saj për këto zhvillime, duke u angazhuar në një seri lëvizjesh diplomatike, duke kryer eksplorime dhe shpime në ujërat qipriote, secila e shoqëruar nga luftanijet turke. Ankaraja vazhdon të refuzojë njohjen e kufijve detarë të Qipros, të cilat Turqia mendon se u hartuan në mënyrë të paligjshme në dëm të saj.

Në këtë mënyrë, ajo pretendon se po mbron të drejtat e turqve qipriotë në gjysmën veriore të ishullit, të cilët kanë mbetur jashtë zhvillimit të rezervave të gazit natyror të Qipros, pavarësisht se janë bashkëpronarët e ligjshëm të burimeve natyrore të ishullit të ndarë.

Pas çdo veprimi të Turqisë, fronti Egjipt-Izrael-Qipro-Greqi fitoi gjithnjë e më shumë mbështetje ushtarake nga Franca, Italia dhe Shtetet e Bashkuara, ku secila ka investime të rëndësishme ekonomike mbi gazin e Mesdheut Lindor.

Për Turqinë, mbështetja e aleatëve të saj të NATO-s ndaj këtij grupimi është një tradhti, të cilën ajo nuk mund ta tolerojë. Në një përpjekje për të dalë nga izolimi i saj rajonal, Turqia nënshkroi në nëntorin e 2019-ës marrëveshjen e saj të kufirit detar me Qeverinë e Akordit Kombëtar (GNA) me qendër në Tripoli në Libinë e shkatërruar nga lufta.

Marrëveshja ishte një përpjekje për të pasur pozita më të forta ligjore, për të sfiduar kufijtë detarë që Greqia ka hartuar me Qipron dhe Egjiptin, dhe nga të cilat varen planet e tyre në Mesdheun Lindor për nxjerrjen e gazit natyror.

Marrëveshja Ankara-Tripoli u shoqërua me një pakt të bashkëpunimit ushtarak, që i siguroi GNA-së ndihmë kundër përpjekjeve të forcave të gjeneralit Kalifa Haftar, të mbështetur nga Franca dhe Egjipti, për të rrëzuar qeverinë me seli në Tripoli. GNA e aktivizoi zyrtarisht paktin e saj ushtarak me Ankaranë në dhjetorin e vitit të shkuar.

Dhe ndërhyrja e hapur e Ankarasë në konfliktin libian, i jep Ankarasë një platformë prej nga ku ajo mund të sfidojë Qipron, Egjiptin dhe Greqinë mbi kufijtë detarë të Mesdheut Lindor. Duke përfituar nga pozicioni i saj rajonal i sapo-përmirësuar, Turqia u përpoq të promovonte pretendimet e saj ndaj Greqisë, duke dërguar anijen e saj të shpimeve “Oruç Reis”, të shoqëruar nga 5 luftanije turke në ujërat e kontestuara pranë Kastelorizo.

Turqia i konsideron veprimet e saj si të bazuara në të drejtën ndërkombëtare. Dhe Ankaraja ka pjesërisht të drejtë, kur pretendon se kufiri detar me Greqinë është i padrejta. Vija bregdetare mesdhetare e Turqisë, është më e gjatë se kufiri SHBA-Meksikë.

Dhe sipas Konventës së Ligjit të Detit të Kombeve të Bashkuara (UNCLOS), Turqia ka të ngjarë të ketë të drejtë një zonë detare më të madhe nga sa ka aktualisht. Por nga ana tjetër, Turqia nuk pranon të nënshkruajë UNCLOS, çka ia mbyll rrugën çdo lloj rekursi juridik mbi këtë çështje.

Ndërkohë harta e marrëveshjes së kufirit detar Turqi-Libi, përcakton një zonë detare maksimale për Turqinë, duke i mohuar secilit prej ishujve grekë një shelf kontinental ose një Zonë Ekskluzive Ekonomike (EEZ), që siguron të drejtat sovrane mbi burimet energjitike në det të hapur.

Më 6 gusht, Greqia iu përgjigj Turqisë me të njëjtën monedhë, duke nënshkruar një marrëveshje të ngjashme të kufirit detar me Egjiptin. Disa ditë më vonë, anija kërkimore “Oruç Reis” depërtoi brenda kufijve detarë të Greqisë. Po çfarë pritet të ndodhë më tej? Shumica e palëve në rajon kanë shumë arsye, që të angazhohen në uljen e tensioneve, dhe të gjejnë një zgjidhje të shpejtë të krizës. Pavarësisht se e mbështesin Greqinë, as Egjipti dhe as Izraeli nuk mund t’i lejojnë vetes të zhyten në një luftë me Turqinë në Mesdheun Lindor.

BE-ja e ka shprehur mbështetjen e saj të paanshme për anëtarët e unionit, Greqinë dhe Qipron. Por blloku është i përçarë mbi mënyrën se si duhet trajtuar kriza aktuale. Gjashtë vendet mesdhetare të BE-së, janë të ndara në mënyrë të barabartë. Greqia, Qipro dhe Franca mbrojnë një veprim të fortë kundër Turqisë, ndërsa Italia, Malta dhe Spanja – që kanë interesa të mëdha tregtare me Turqinë në Mesdheun Qendror dhe atë Perëndimor – e refuzojnë këtë qasje.

Gjermania, që drejton presidencën e BE-së që nga korriku, është ajo që mund të diktojë daljen nga ngërçi. Edhe pse Berlini i nënshtrohet zakonisht Parisit kur është fjala për politikën në Mesdhe, ai është i prirur ta mbajë Ankaranë sa më afër BE-së që të jetë e mundur. Turqia po luan aktualisht me zjarrin.

Nëse shkon shumë larg me veprimet e saj agresive, Bashkimi Evropian, ashtu si edhe Shtetet e Bashkuara, do të rreshtohen plotësisht në anën e Greqisë. Vija e kuqe që Turqia nuk mund ta kapërcejë është Kreta, ujërat jugore të së cilës mendohet se përmbajnë sasi të mëdha të naftës ose gazit natyror.

Megjithëse njihen ndërkombëtarisht si ujëra territoriale grekë, harta Ankara-Tripoli ia njeh këtë zonë Libisë. Nëse Turqia e dërgon anijen e saj të shpimeve pranë brigjeve jugore të Kretës, atëherë gjithçka mund të ndodhë. Por deri më tani, Turqia nuk e ka kapërcyer këtë vijë të kuqe.

Ankaraja mund ta përdorë mundësinë e eksplorimeve në ujërat rrotull Kretës, si një mjet shantazhi në bisedime. Çdo proces serioz i uljes se tensioneve midis Turqisë dhe Greqisë, kërkon një palë të tretë me ndikim të mjaftueshëm për ta nxitur Ankaranë dhe Athinën të angazhohen në negociata serioze.

Në këtë drejtim, shenjat më shpresëdhënëse për rajonin janë përpjekjet e fundit konstruktive të Shteteve të Bashkuara, për të arritur krijimin e një zone tampon dhe të armëpushimit në Libi. Lidhja qofte edhe e tërthortë midis konflikteve të ndryshme rajonale, krijon hapësirë për një dialog pragmatik mbi kufijtë detarë në Mesdhe.

Ekziston pra mundësia për të dalë edhe nga kriza aktuale. Dhe kjo mundësi do të kërkojë që SHBA-ja, ndoshta në bashkëpunim me Gjermaninë, të veprojnë me aftësi dhe me një angazhim të fortë diplomatik./MARRE NGA BOTA.AL

 

By Michael Tanchum, Foreign Policy

In mid-August, Turkish and Greek warships “exchanged sparks” between them in the Eastern Mediterranean, raising tensions between the two countries to the highest level in 20 years. The crisis had started a few days ago, when Turkey sent a drilling ship, accompanied by Turkish warships, to search for oil and natural gas in the waters near the Greek island of Kastelorizo, which Athens claims as its maritime territory.

More than ever, recent events are in danger of escalating into a multinational conflict. In a show of determined support for Greece and against Turkey, France sent its warships into the disputed waters.

Egypt and Israel, which hold regular military exercises with Greece, have also expressed their solidarity with Athens. With France and Egypt already in an open conflict with Turkey in Libya, observers around the world fear that any further escalation of tensions in the Eastern Mediterranean could degrade into a major crisis from Europe to the Middle East.

But how did the Eastern Mediterranean become the “eye” of a geopolitical “cyclone”? For decades, disputes over the maritime border in the Mediterranean have been local issues, limited to claims of sovereignty, and statements and counter-statements between Cyprus, Greece and Turkey.

But over the past 5 years, large offshore natural gas resources have transformed the Eastern Mediterranean into a major strategic arena, converging on major geopolitical dividing lines, including the European Union, and the Middle East region. and North Africa.

Italy and France have played a key role in fostering this change, which has further strained the already complex EU-Turkey relationship. Things started to change after the discovery in August 2015 of the large natural gas field in Zohr, Egyptian offshore territory by the Italian energy giant ENI.

The discovery of the largest natural gas reserve in the Eastern Mediterranean to date meant that the region was suddenly of great importance. ENI, which is also the main drilling operator operating around the island of Cyprus, has launched a plan to collect Cypriot, Egyptian and Israeli gas, and use pipelines in Egypt to bring gas to Europe at a reasonable cost. .

But the project sidelined Turkey and its pipeline infrastructure, thus clashing with Ankara’s plans to become a regional energy power. In 2018, French energy giant Total, the EU’s third-largest revenue company, dealt another blow to Turkey by entering into a partnership with ENI in all gas exploration operations. in Cyprus.

The move placed France among the Eastern Mediterranean’s largest energy reserves. Cyprus, meanwhile, has formally agreed to use Egypt’s gas export infrastructure. After the Nicosia movement, Israel, which had previously planned to build an Israel-Turkey submarine pipeline, withdrew from the project and signed a contract to sell its gas to Egypt.

Turkey expressed its dissatisfaction with these developments, engaging in a series of diplomatic moves, conducting exploration and drilling in Cypriot waters, each accompanied by Turkish warships. Ankara continues to refuse to recognize the maritime borders of Cyprus, which Turkey believes were illegally drawn to its detriment.

In doing so, it claims to be defending the rights of Turkish Cypriots in the northern half of the island, who have been left out of the development of Cyprus ‘natural gas reserves, despite being the rightful co-owners of the divided island’ s natural resources.

After each Turkish move, the Egypt-Israel-Cyprus-Greece front gained increasing military support from France, Italy and the United States, each of which has significant economic investments in Eastern Mediterranean gas.

For Turkey, the support of its NATO allies to this grouping is a betrayal, which it can not tolerate. In an effort to break out of its regional isolation, Turkey signed in November 2019 its maritime border agreement with the war-torn Tripoli-based National Accord Government (GNA) in Tripoli.

The agreement was an attempt to have stronger legal positions, to challenge the maritime borders that Greece has drawn up with Cyprus and Egypt, and on which depend their plans in the Eastern Mediterranean for the extraction of natural gas.

The Ankara-Tripoli agreement was accompanied by a military co-operation pact, which provided the GNA with assistance against attempts by forces of General Khalifa Haftar, backed by France and Egypt, to overthrow the Tripoli-based government. GNA formally activated its military pact with Ankara in December last year.

And Ankara’s open intervention in the Libyan conflict gives Ankara a platform from which it can challenge Cyprus, Egypt and Greece over the maritime borders of the Eastern Mediterranean. Taking advantage of its newly improved regional position, Turkey sought to promote its claims to Greece by sending its Oruç Reis drilling ship, accompanied by 5 Turkish warships, to the disputed waters near Kastelorizo.

Turkey considers its actions to be based on international law. And Ankara is partly right when it claims that the maritime border with Greece is unfair. Turkey’s Mediterranean coastline is longer than the US-Mexico border.

And under the United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS), Turkey is likely to be entitled to a larger maritime area than it currently has. But on the other hand, Turkey refuses to sign UNCLOS, which blocks any legal recourse on the issue.

The map of the Turkey-Libya maritime border agreement, meanwhile, defines a maximum maritime zone for Turkey, denying each of the Greek islands a continental shelf or an Exclusive Economic Zone (EEZ), which secures sovereign rights over offshore energy resources. .

On August 6, Greece responded to Turkey with the same currency, signing a similar maritime border agreement with Egypt. A few days later, the research ship “Oruch Reis” penetrated within the maritime borders of Greece. But what is expected to happen next? Most parties in the region have many reasons to work to reduce tensions, and to find a quick solution to the crisis. Despite supporting Greece, neither Egypt nor Israel can afford to plunge into a war with Turkey in the Eastern Mediterranean.

The EU has expressed its impartial support for union members Greece and Cyprus. But the bloc is divided over how to deal with the current crisis. The six Mediterranean EU countries are equally divided. Greece, Cyprus and France advocate strong action against Turkey, while Italy, Malta and Spain – which have major trade interests with Turkey in the Central and Western Mediterranean – reject this approach.

Germany, which has held the EU presidency since July, is the one that can dictate a way out of the stalemate. Although Berlin usually submits to Paris when it comes to Mediterranean politics, it tends to keep Ankara as close to the EU as possible. Turkey is currently playing with fire.

If it goes too far with its aggressive actions, the European Union, like the United States, will line up completely on the Greek side. The red line that Turkey cannot cross is Crete, whose southern waters are thought to contain large amounts of oil or natural gas.

Although internationally known as Greek territorial waters, the Ankara-Tripoli map recognizes this area to Libya. If Turkey sends its drilling ship off the southern coast of Crete, then anything can happen. But so far, Turkey has not crossed this red line.

Ankara could use the possibility of exploring the waters around Crete as a means of blackmailing the talks. Any serious process of easing tensions between Turkey and Greece requires a third party with sufficient influence to urge Ankara and Athens to engage in serious negotiations.

In this regard, the most promising signs for the region are the recent constructive efforts of the United States to achieve the establishment of a buffer and ceasefire zone in Libya. The link, even indirect, between the various regional conflicts, creates space for a pragmatic dialogue on maritime borders in the Mediterranean.

So there is a possibility to get out of the current crisis. And this opportunity will require the United States, perhaps in cooperation with Germany, to act with skill and a strong diplomatic commitment.