Nga Luçiano Boçi*

Në shumicën e vëndeve të industrializuara, revolucioni zhvillimor është ndërtuar mbi logjikën e ndarjes së bujqësisë nga fshati. Popullata “fshatare” në Angli bën 2-3% të popullsisë ndërsa prodhimi bujqësor, edhe pse me një klimë jo të favorshme, realizon mbi 50% të nevojës ushqimore kombëtare për një popullsi prej 80 milion banorësh.
Rënia e popullsisë në fshatin shqiptar ishte jehonë e rrënimit të tij prej komunizmit. Në vitin 1991, 82% e popullsisë shqiptare banonte në fshat. Sot kjo përqindje është përgjysmuar. Elbasani ruan ende një përqëndrim të konsiderueshëm prej 55% të popullsisë së qarkut në fshat.

Teoritë e zhvillimit mund të jenë disa, por përpjekja shqiptare për ta mbajtur banorin e fshatit të lidhur me tokën, e cila u nda sipas ligjit 7501, rezultoi e pambështetur. Vendimi i hershëm social i PD-së për të mos ta taksuar fermerin falë varfërisë së thellë prej ku ai po dilte, bëri që administratat socialiste më pas ta braktisnin krejtësisht fshatin, infrastrukturat e domosdoshme që mbështesin prodhimin e tij etj. I lënë në mëshirën e fatit, fshati humbi edhe shërbimet e specializuara të agronomisë e veterinarisë, ndërsa shërbimet e tjera u privatizuan dhe u shtrenjtuan.

Me vendimin për regjistrimit e fermave të vogla shqiptare si shoqëri tregëtare (me NIPT), Edi Rama frikësoi sipërmarrjen në fshat dhe në fakt dëmtoi rëndë qysh në hapat e parë investimet në agro-përpunim. Logjika e aplikimit të TVSH-së për produktet bujqësore dhe blegtorale rriti artificialisht me 20-30% çmimet e prodhimeve që fabrikat e vogla, ende larg konkurueshmërisë duhet të fusin në treg. Kjo është arsyeja që fermeri e dorëzon 1 litër qumësht me 30 lekë tek grumbulluesit, ndërsa i biri i tij që ka ikur në qytet e blen në format UHT katër herë më shtrenjtë.
Kjo u bë ndërkohë që fshatin shqiptar vazhdojnë ta konkurojnë pa mëshirë importet.

Ne duhet të fusim fermerin tonë në treg në mënyrë të besueshme. Nuk ka fuqi konkuruese, pa premisa tregu.
Sektori bujqësor ka tërhequr vetëm 2% të totalit të kreditimit të ekonomisë dhe kjo ka ndodhur sepse toka bujqësore nuk është ende një asset tregu. Ajo nuk njihet nga bankat si garanci për asnjë transaksion financiar. Procesi për regjistrimin, rivlerësimin dhe inventarizimin e plotë të pronës në fshat është një detyrim imediat i qeverisë së re.
Ky hap duhet të përndiqet me hartimin e Hartës së Produkteve Agrare sipas zonave, për të ndërtuar më pas edhe një politikë fiskale që mbron fermerin. Sipas kësaj Harte realizohet edhe planifikimi i prodhimit agrar – bazë e politikës së Sovranitetit Ushqimor të një vendi.

Por mbrojtjen reale fermerit dhe prodhimit të tij bujqësor, i cili në Elbasan arrin në 1.2 milion ton, arrihet përmes Agropërpunimit. Prodhimi ynë rajonal nuk mund të kufizohet me nivelin e kapacitetit konsumator stinor të tregut.

Fshati ka nevojë për investime dhe gjurma e fundit e tyre është programi i qeverisë Berisha për ndërtimin e rrugëve rurale. Ishte po qeveria e PD-së, e cila negocioi dhe filloi programin e përmirësimit të infrastrukturave të shërbimeve jetike në fshat – me ujësjellësit e vegjël dhe ndërhyrje të tjera. Për PD në pushtet, ky është vetëm rikthimi i procesit në shina të sigurta rezultatesh.

Elbasani ka shansin që të jetë numri 1 në Shqipëri për prodhimin e vajit të ullirit. Investimet në ullishte dhe në shërbime janë pjesë e projektit tim për këtë qark.

Elbasani është prodhuesi i dytë më i madh në Shqipëri i bimëve medicinale dhe erzave. Hapësirat tona natyrore na lejojnë të synojmë katërfishimin e këtij prodhimi. Gramshi dhe krejt zona pyjore e Librazhdit, tokat e Cërrikut dhe shumë zona kodrinore – malore në qarkun e Elbasanit ofrojnë kushte ideale për zhvillimin e orientuar të tyre. Kur ky hap të përmbushet, ne mund të kemi në Elbasan një industri të integruar farmaceutike dhe kozmetike, duke përqëndruar proceset përpunuese në një qendër industriale të standartit europian. Le të kuptojmë se rajoni i Europës Juglindore përfshi Rumaninë prodhon 15% të repertit botëror të erzave dhe bimëve mjekësore.

E fundit, por vetëm për na rradha – në bashkëpunim me shoqatën e Bletërritësve – unë kam prezantuar projektin tim “100.000 KOSHERET”. Vizioni është i qartë, tradita jonë – shkëlqyer, mundësitë janë reale dhe investimi krejt i moderuar. Bletët jo vetëm e rrisin rendimentin bujqësor deri në 45%. Ato japin një të ardhur, që e kthen investimin në më pak se dy vjet.
Bletët janë një barometër i pastërtisë organike të produkteve tona dhe garanci për produkte të shëndetshme për konsumatorët. Ky projekt do të krijojë në Elbasan edhe Shkollën e Apikulturës- e cila i mungon vendit.

Nga Peqini në Prrenjas, e nga Gramshi në Cërrik, nga Bradasheshi në Librazhd e deri në Rrajcë – ne jemi në gjendje të gjenerojmë brenda tre vitesh përmes këtij projekti një prodhim organik të mjaltit prej 800-1.000 ton/ vit dhe një të ardhur prej jo më pak se 5 milion euro vlerë tregu.

Eshtë e domosdoshme që qarku i Elbasanit të bëjë një rivlerësim mjedisor të cdo zone bujqësore – për të cliruar nga stigma mjedisore hapësira të rëndësishme prodhuese. Ky paragjykim I gabueshëm mbi ndotjen për shumë zona të qarkut ndëshkon me 30% humbje në cmimin e produkteve bujqësore fermerët e qarkut tonë.

A mund të luftojmë varfërinë?! Eshtë turp që kjo fjalë të ekzistojë më tej në trevën e pasur e të begatë të Elbasanit.

Në vizionin tim zhvillimi i fshatit do të rrisë në mënyrë eksponenciale hapësirat për zhvillim të industrisë së lehtë dhe ushqimore, do të nxisë punësimin, transportin dhe tregëtinë – sektorë kyç në përmirësimin e të gjithë parametrave zhvillimore – mbi të cilat ngrihet një konsum i besueshëm dhe një rritje e gjithanshme të ardhurash.

Fshati është premisa e daljes nga kriza të qarkut të Elbasanit. Me programin e Partisë Demokratike, na ndajnë vetëm pak ditë nga fillimi i këtij procesi.

 

By Luciano Boci *

In most industrialized countries, the development revolution is built on the logic of separating agriculture from the countryside. The “rural” population in England makes up 2-3% of the population while agricultural production, although with an unfavorable climate, realizes over 50% of the national food need for a population of 80 million inhabitants.
The decline of the population in the Albanian village was an echo of its collapse by communism. In 1991, 82% of the Albanian population lived in the countryside. Today this percentage has halved. Elbasan still maintains a considerable concentration of 55% of the county population in the village.

Development theories may be few, but the Albanian attempt to keep the village dweller connected to the land, which was divided under law 7501, proved unsupported. The early social decision of the PD not to tax the farmer due to the deep poverty from which he was coming out, made the socialist administrations then completely abandon the village, the necessary infrastructure that supports its production, etc. Left to the mercy of fate, the village also lost its specialized agronomy and veterinary services, while other services were privatized and made more expensive.

With the decision to register small Albanian farms as commercial companies (with NIPT), Edi Rama intimidated the enterprise in the village and in fact severely damaged from the first steps the investments in agro-processing. The logic of applying VAT on agricultural and livestock products artificially increased by 20-30% the prices of products that small factories, still far from competitive, have to bring to market. This is the reason why the farmer delivers 1 liter of milk with 30 lek to the collectors, while his son who has left the city buys it in UHT format four times more expensive.
This was done while the Albanian village continues to be mercilessly competed by imports.

We need to bring our farmer to market reliably. There is no competitive power, no market premises.
The agricultural sector has attracted only 2% of the total lending to the economy and this has happened because agricultural land is not yet a market asset. It is not recognized by banks as a guarantee for any financial transaction. The process of registering, revaluing and fully inventorying property in the village is an immediate obligation of the new government.
This step should be followed by the drafting of the Map of Agricultural Products by areas, to then build a fiscal policy that protects the farmer. According to this Map, the planning of agrarian production is realized – the basis of the Food Sovereignty policy of a country.

But the real protection of the farmer and his agricultural production, which in Elbasan reaches 1.2 million tons, is achieved through Agro-processing. Our regional production can not be limited to the level of seasonal consumer market capacity.

The village needs investments and their latest clue is the Berisha government program for the construction of rural roads. It was the DP government that negotiated and launched the program to improve the vital service infrastructure in the village – with small water supply and other interventions. For the ruling DP, this is just a return of the process to safe results.

Elbasan has the chance to be number 1 in Albania for the production of olive oil. Investments in olive groves and services are part of my project for this county.

Elbasan is the second largest producer of medicinal plants and spices in Albania. Our natural spaces allow us to aim to quadruple this output. Gramsh and the whole forest area of ​​Librazhd, the lands of Cërrik and many hilly-mountainous areas in the region of Elbasan offer ideal conditions for their oriented development. When this step is completed, we can have in Elbasan an integrated pharmaceutical and cosmetic industry, focusing the processing processes in an industrial center of European standard. Let us understand that the region of Southeast Europe including Romania produces 15% of the world repertoire of herbs and medicinal plants.

Last but not least – in collaboration with the Beekeepers Association – I have presented my project “100,000 HORSES”. The vision is clear, our tradition – excellent, the opportunities are real and the investment quite moderate. Bees not only increase agricultural yields by up to 45%. They provide an income that returns the investment in less than two years.
Bees are a barometer of the organic purity of our products and the guarantee of healthy products for consumers. This project will create in Elbasan the School of Apiculture – which the country lacks.

From Peqini to Prrenjas, and from Gramsh to Cërrik, from Bradashesh to Librazhd to Rrajcë – we are able to generate within three years through this project an organic honey production of 800-1,000 tons / year and an income from non less than 5 million euros market value.

It is necessary for the Elbasan region to make an environmental reassessment of each agricultural area – to free from production stigma important production spaces. This erroneous bias on pollution for many areas of the county punishes with 30% loss in the price of agricultural products the farmers of our county.

Can we fight poverty ?! It is a shame that this word still exists in the rich and prosperous region of Elbasan.

In my vision the development of the village will exponentially increase the spaces for development of light industry and food, will promote employment, transport and trade – key sectors in improving all development parameters – on which a reliable consumption is built and a comprehensive income increase.

The village is the premise of overcoming the crisis of the district of Elbasan. With the Democratic Party program, we are only a few days away from the start of this process.